NAFARROAKO HISTORIAREN X. BILTZAR NAGUSIA: “GATAZKA ZIBILAK NAFARROAKO HISTORIAN: 1521-1522ko OIHARTZUNAK”
GAIKAKO MAHAIAK
Koordinatzailea: Iñigo Mugueta Moreno. Nafarroako Unibertsitate Publikoa
XV eta XVI. mendeak gatazka sozial eta politiko baten agerpenagatik bereizten dira Nafarroan, 1512tik 1522ra bitarteko hamarkadan puntu gorena izan zuten gertaera ikusgarri eta bortitzak sortuz. 1441. urtera arte, indarkeria-ekintzak (oro har) nobleen eremura eta erronketara mugatu ziren (aurreko mendera ere irits daitezke), baina ordutik aurrera, gizarte-borroka bizkortu egin zen, eta gatazkak sortu ziren (indarkeriazkoak izan ala ez), hainbat eremu sozial, politiko eta instituzionaletan.
Vianako printzearen eta Joan II.a erregearen arteko liskarrak eragindako gizarte-banaketa modu desberdinetan agertu zen XV. eta XVI. mendeetan, eta XVII. mendearen hasieran desagertu zen. Mahai honek horrelako gaiak hartuko ditu aldi historiko luze honetan.
XV eta XVI. mendeak gatazka sozial eta politiko baten agerpenagatik bereizten dira Nafarroan, 1512tik 1522ra bitarteko hamarkadan puntu gorena izan zuten gertaera ikusgarri eta bortitzak sortuz. 1441. urtera arte, indarkeria-ekintzak (oro har) nobleen eremura eta erronketara mugatu ziren (aurreko mendera ere irits daitezke), baina ordutik aurrera, gizarte-borroka bizkortu egin zen, eta gatazkak sortu ziren (indarkeriazkoak izan ala ez), hainbat eremu sozial, politiko eta instituzionaletan.
Vianako printzearen eta Joan II.a erregearen arteko liskarrak eragindako gizarte-banaketa modu desberdinetan agertu zen XV. eta XVI. mendeetan, eta XVII. mendearen hasieran desagertu zen. Mahai honek horrelako gaiak hartuko ditu aldi historiko luze honetan.
Koordinatzailea: Iban Roldan Bergaratxea. Euskal Herriko Unibertsitatea
XIX. mendea Nafarroan, zalantzarik gabe, bere historiako menderik gorabeheratsuenetako bat izan zen. Independentzia-gerrarekin batera, hainbat gerren ondoren, bigarren karlistadarekin amaitzen da. Mahai honen helburua XIX. mendean zehar komunitatean agertutako gatazka motak aztertzea izango da.
XIX. mendea Nafarroan, zalantzarik gabe, bere historiako menderik gorabeheratsuenetako bat izan zen. Independentzia-gerrarekin batera, hainbat gerren ondoren, bigarren karlistadarekin amaitzen da. Mahai honen helburua XIX. mendean zehar komunitatean agertutako gatazka motak aztertzea izango da.
Koordinatzaileak: Carlos Veci Lavín eta Santiago de Navascués. Nafarroako Unibertsitatea
"Badirudi, gainera, adiskidetasuna hiriei lotuta dagoela" (Etika Nikomako VIII.ari, 1155a). Adiskidetasun mota hori konkordia bihurtu ohi da. Aitzitik, liskarra etsaitasuna da, eta horren ondorioz, liskarra.
Mahai honen helburua da aztertzea ea posible izan zen 1936 eta 1982 bitartean Nafarroak pairatzen zituen iraultzen (Gerra Zibila, modernizazio politiko eta ekonomikoa, gatazka kulturalak, 68ko iraultza, Terrorismoa) munduan konkordia egotea. Kontua da fenomeno hori erregistratzea eta gogoeta egitea, politikaren ikuspegi zabal eta noble batetik abiatuta, zeinak zerikusia baitu komunitateko bizitzarekin eta guztion ongiaren bilaketarekin. Mahai honetan parte hartu nahi daben komunikazinoek ardatz batzuk izan daikete: lekuak (kasinoak, zirkuluak, ateneoak, enpresak, unibertsitateak, ikastetxeak), ideiak (foralismoa, hezkuntza, amnistia eta adiskidetzea, erlijio-pastoraltza) edo gizarteak (familia, elkarteak, ermandadeak, erakundeak, etab.). Komunikazioek ikuspegi zabalagoak izan ditzakete (naziokoa edo nazioartekoa, esaterako), eta aldi zabalak azter ditzakete (belaunaldien arteko konparazioa, adibidez).
Edonola ere, aztertutako adiskidetasunean lortu nahi izan zen ongia adierazten saiatu behar dute, eta, ahal izanez gero, horren emaitza erakutsi behar dute, positiboa izan, edo, agian, ezkutuko edo sortutako liskar negatibo baten ondorio izan. Mahaiaren helburua hirukoitza da. Lehenik eta behin, Tradizio filosofiko luzea duen gai bat birpentsatu eta eguneratu, partaideek Nafarroari buruzko ikuspegi historiko eta kultural desberdinekin duten interakzioa bilatuz. Bigarrenik, Nafarroako gizarte zibila adiskidetasunaren berezko espazio gisa aztertzea, kultura, tradizio eta historiak zeharkatzen dituen zeharkako ikuspegi batetik. Azkenik, Nafarroako Historia azter dezaketen diziplina arteko ekarpenak bilatzea, Filosofia, Literatura, Zuzenbidea, Erlijio Ikasketak edo Zientzia Politikoen ikuspegiak txertatuz.
"Badirudi, gainera, adiskidetasuna hiriei lotuta dagoela" (Etika Nikomako VIII.ari, 1155a). Adiskidetasun mota hori konkordia bihurtu ohi da. Aitzitik, liskarra etsaitasuna da, eta horren ondorioz, liskarra.
Mahai honen helburua da aztertzea ea posible izan zen 1936 eta 1982 bitartean Nafarroak pairatzen zituen iraultzen (Gerra Zibila, modernizazio politiko eta ekonomikoa, gatazka kulturalak, 68ko iraultza, Terrorismoa) munduan konkordia egotea. Kontua da fenomeno hori erregistratzea eta gogoeta egitea, politikaren ikuspegi zabal eta noble batetik abiatuta, zeinak zerikusia baitu komunitateko bizitzarekin eta guztion ongiaren bilaketarekin. Mahai honetan parte hartu nahi daben komunikazinoek ardatz batzuk izan daikete: lekuak (kasinoak, zirkuluak, ateneoak, enpresak, unibertsitateak, ikastetxeak), ideiak (foralismoa, hezkuntza, amnistia eta adiskidetzea, erlijio-pastoraltza) edo gizarteak (familia, elkarteak, ermandadeak, erakundeak, etab.). Komunikazioek ikuspegi zabalagoak izan ditzakete (naziokoa edo nazioartekoa, esaterako), eta aldi zabalak azter ditzakete (belaunaldien arteko konparazioa, adibidez).
Edonola ere, aztertutako adiskidetasunean lortu nahi izan zen ongia adierazten saiatu behar dute, eta, ahal izanez gero, horren emaitza erakutsi behar dute, positiboa izan, edo, agian, ezkutuko edo sortutako liskar negatibo baten ondorio izan. Mahaiaren helburua hirukoitza da. Lehenik eta behin, Tradizio filosofiko luzea duen gai bat birpentsatu eta eguneratu, partaideek Nafarroari buruzko ikuspegi historiko eta kultural desberdinekin duten interakzioa bilatuz. Bigarrenik, Nafarroako gizarte zibila adiskidetasunaren berezko espazio gisa aztertzea, kultura, tradizio eta historiak zeharkatzen dituen zeharkako ikuspegi batetik. Azkenik, Nafarroako Historia azter dezaketen diziplina arteko ekarpenak bilatzea, Filosofia, Literatura, Zuzenbidea, Erlijio Ikasketak edo Zientzia Politikoen ikuspegiak txertatuz.
Koordinatzailea: Anna K. Dulska. Nafarroako Unibertsitatea
Pierre Noraren arabera, "autokontzientzia gertatu denaren zeinuetatik sortzen da". Zeinu horiek, oroimen-tokiek, Una sociedad -ren bizitza garatzen den espazio publikoa moldatzen dute eta haren iragana gogorarazten dute. Gatazka zibilen kasuan, horietako asko ezezagunak, memoria honen kudeaketa oso konplexua egiten da, batzuek gogoratu nahi dutena beste batzuek nahiago baitute ahanzturan erortzea. Mahai honek Erdi Arotik gaurdaino nafarrei aurre egin zieten gatazken arrasto ukigarriei buruzko elkarrizketa akademikoa irekitzea proposatzen du, liskarren semiotika, memoria historikoa eta ikusaraztea, oroimen eta ahanzturaren tokiak, seinaleztapena, Ondaretzea, turistifikazioa eta erantzuna, edo iraganeko gatazken egungo erabilera politiko, sozial eta kulturalak bezalako gaiak jorratuz.
Pierre Noraren arabera, "autokontzientzia gertatu denaren zeinuetatik sortzen da". Zeinu horiek, oroimen-tokiek, Una sociedad -ren bizitza garatzen den espazio publikoa moldatzen dute eta haren iragana gogorarazten dute. Gatazka zibilen kasuan, horietako asko ezezagunak, memoria honen kudeaketa oso konplexua egiten da, batzuek gogoratu nahi dutena beste batzuek nahiago baitute ahanzturan erortzea. Mahai honek Erdi Arotik gaurdaino nafarrei aurre egin zieten gatazken arrasto ukigarriei buruzko elkarrizketa akademikoa irekitzea proposatzen du, liskarren semiotika, memoria historikoa eta ikusaraztea, oroimen eta ahanzturaren tokiak, seinaleztapena, Ondaretzea, turistifikazioa eta erantzuna, edo iraganeko gatazken egungo erabilera politiko, sozial eta kulturalak bezalako gaiak jorratuz.
Koordinatzailea: Julia Pavón Benito. Nafarroako Unibertsitatea
Memoria idatzia eta bisuala diskurtso historikoaren ardatz garrantzitsuenetako bat da, iraganeko gertaerei eta gertaerei buruz zer mezu asmatu eta formalizatu ziren jakiteko.
Azken hamarkadetan egindako argitalpen berrituetatik abiatuta, kontakizun historiografikoak artikulatu zituzten testuinguru-logikak aurkitzea eta ondorio eta enkargu artistiko batzuen sustapenaren intentzionalitatea aztertzea helburu hartuta, mahai honek gatazkek beren planoetan duten tratamendu eta isla narratiboa, dokumentala eta ikonografikoa aztertzen duten lanei lekua egitea proposatzen du.
Horrenbestez, ekoizpen memoristikoan ardaztuta, hau da, botere politiko, familia- eta gizarte-talde, eliza-zirkulu, kultura- eta adimen-berrikuntzako mugimendu eta abarren nukleo programatiko gisa ulertuta, nahita (edo ez) irudiak eta espazio intelektualak artikulatu eta islatu zituzten proposamen guztiak hartuko dira kontuan, ondoren sortu edo transmititu ahal izateko haien esku geratu ziren gatazken, tentsioen eta liskarren irakurketa pribatiboa.
Balioetsi behar da, beraz, garrantzitsua dela irakurketa integratua eta ikuspegi kritikoa ematea, nola egituratu ziren lekukotasun dokumentalak, kontakizunak, irudiak eta gatazkaren inguruan formulatutako ikonografia, bai eta haien balioa denboran proiektatzea ere, bai gaur egun Nafarroako ondare historikoaren parte den memoria kronistikoan, historiografikoan, artistikoan eta kulturalean.
Alde horretatik, mahai hau aro historiko guztietara eta historiaren, artearen historiaren, literaturaren, zuzenbidearen, historiografiaren, dokumentazioaren eta abarren diziplina guztietara zabaltzen da.
Memoria idatzia eta bisuala diskurtso historikoaren ardatz garrantzitsuenetako bat da, iraganeko gertaerei eta gertaerei buruz zer mezu asmatu eta formalizatu ziren jakiteko.
Azken hamarkadetan egindako argitalpen berrituetatik abiatuta, kontakizun historiografikoak artikulatu zituzten testuinguru-logikak aurkitzea eta ondorio eta enkargu artistiko batzuen sustapenaren intentzionalitatea aztertzea helburu hartuta, mahai honek gatazkek beren planoetan duten tratamendu eta isla narratiboa, dokumentala eta ikonografikoa aztertzen duten lanei lekua egitea proposatzen du.
Horrenbestez, ekoizpen memoristikoan ardaztuta, hau da, botere politiko, familia- eta gizarte-talde, eliza-zirkulu, kultura- eta adimen-berrikuntzako mugimendu eta abarren nukleo programatiko gisa ulertuta, nahita (edo ez) irudiak eta espazio intelektualak artikulatu eta islatu zituzten proposamen guztiak hartuko dira kontuan, ondoren sortu edo transmititu ahal izateko haien esku geratu ziren gatazken, tentsioen eta liskarren irakurketa pribatiboa.
Balioetsi behar da, beraz, garrantzitsua dela irakurketa integratua eta ikuspegi kritikoa ematea, nola egituratu ziren lekukotasun dokumentalak, kontakizunak, irudiak eta gatazkaren inguruan formulatutako ikonografia, bai eta haien balioa denboran proiektatzea ere, bai gaur egun Nafarroako ondare historikoaren parte den memoria kronistikoan, historiografikoan, artistikoan eta kulturalean.
Alde horretatik, mahai hau aro historiko guztietara eta historiaren, artearen historiaren, literaturaren, zuzenbidearen, historiografiaren, dokumentazioaren eta abarren diziplina guztietara zabaltzen da.